به علاوه به
دليل موقعيت
خاص
جغرافيايي،
شرايط
اقليمي، چشماندازها
و مناظر
طبيعي
متنوع،
جاذبه
توريستي و
تفرجگاهي
فوق العاده
داشته و همه
ساله مورد
بازديد و
استفاده
تعداد زيادي
از مردم شهرها
و روستاهاي
استانهاي
همجوار و
مسافرين و
بازديدكنندگان
از نقاط دور
دست كشور و
حتي خارج از
كشور قرار
ميگيرد.
پارك ملي
گلستان موزه
زندهاي است
كه مجموعه
غني و متنوعي
از جوامع
گياهي و
جانوري را در
خود جاي داده
است. به عقيده
برخي از
محققين،
ويژگيهاي
اين پارك در
زمينه داشتن
مناطق زيست
جنگلي و
استپي،
متشكل از همه
گياهان و
حيوانات
وحشي منحصر
به فرد است كه
تا حدي دست
نخورده در يك
محدودهي نه
چندان وسيع
قرار گرفته
است. به طوري
كه به دليل
دارا بودن
شرايط
مطلوب، از
سوي سازمانهاي
بينالمللي
به عنوان
ذخيره گاه
زيست كره به
ثبت رسيده و
مورد توجه
خاص محققين و
دانش پژوهان
و علاقهمندان
به طبيعت است.
به طور كلي
پاركهاي
ملي اهداف
چند گانهاي
را تعقيب ميكنند.
1- نگهداري
وحفاظت وسعت
و تنوع
ژنتيكي و دست
نخوردگي
جوامع زيستي
گياهان و
جانوران در
اكوسيستمهاي
طبيعي و يا در
مناطقي كه
كمتر مورد
تعرض قرار
گرفتهاند،
به عنوان
ميراثهاي
طبيعي.
2- مطالعه
مسايل زيست
محيطي و
بررسيهاي
اكولوژيكي
به عنوان
الگويي براي
مقايسه
تطبيقي با
مناطقي كه
مورد تخريب
واقع شده و
قسمتي از
اجزاي تشكيل
دهنده آن از
بين رفتهاند،
همچنين براي
تهيه و تدوين
اصول مديريت
منابع طبيعي
براي
پايداري
فرايندهاي
اكولوژيكي و
سيستمهاي
تأمين حيات.
3- فراهم كردن
تسهيلاتي
براي آموزش
و تربيت
افراد براي
مطالعه
نمونه كار
اكوسيستمها
كه كمتر دستخوش
تغييرات و
دگرگوني
قرار گرفتهاند.
4- بهرهبرداري
چند جانبه
آموزشي،
علمي،
پژوهشي،
فرهنگي و
تفرجي با
كمترين
اختلال در
نظام طبيعي
زيستگاهها
و اكوسيستمهاي
طبيعي و
استفاده از
اين بهرهوريها
براي پيدا
كردن مطلوبترين
روش علمي و
عملي در
اداره منابع
طبيعي.
تاريخچه
پارك ملي
گلستان
پارك ملي
گلستان در
فاصله 45
كيلومتري
شرق مينودشت
و 150 كيلومتري
شرق گرگان در
استان
گلستان واقع
شده است.
سيماي كلي
اين پارك
كوهستاني
بوده و مساحت
آن 91 هزار و 895
هكتار است.
اين پارك در
محدوده
استانهاي
گلستان،
خراسان و
سمنان واقع
شده و مديريت
آن برعهده
اداره كل
حفاظت محيط
زيست استان
گلستان است.
اين پارك در 19
مرداد سال 1336
به نام منطقه
حفاظت شده «آلمه
وايشكي» تحت
حفاظت كانون
شكار ايران
قرار گرفت،
سپس در 23 بهمن
سال 1340 بدون
تغيير وسعت
به نام منطقه
حفاظت شده
آلمه ناميده
شد و در 6
شهريور ماه
سال 1342 تبديل
به پارك ملي و
سپس، يك سال
بعد يعني سال
1343، منطقه
مذكور به
پارك وحش
تغيير عنوان
يافت. با
تغيير نام
سازمان شكار
باني و نظارت
بر صيد به
سازمان
حفاظت محيطزيست
در شهريور
سال 1350 اين
پارك تغيير
نام داد و
منطقهاي در
شرق آن تحت
عنوان منطقه
حفاظت شده «قرخود»
با مساحت 34
هزار هكتار
به آن الحاق
شده و منطقه
موصوف تحت
عنوان پارك
ملي آگهي شد.
پس از پيروزي
انقلاب
اسلامي
منطقه
الحاقي قرخود
از آن منفك و
به طور
جداگانه
منطقه حفاظت
شده «قرخود»
را به خود
اختصاص داد.
پارك ملي
گلستان از
نظر آب و
هوايي تحت
تاثير رطوبت
درياي خزر
بوده و
جريانات
ناشي از بادهاي
غربي
همواره
رطوبت زيادي
را به اين
منطقه ميآورد.
دامنه نوسانات
بارندگي در
پارك
تغييراتي از
150 ميليمتر
تا 800ميليمتر
را نشان ميدهد.
ميزان
بارندگي از
غرب به شرق
كاسته ميشود.
به طور متوسط
بارش برف 17درصد
از نزولات
پارك
راتشكيل ميدهد
و دماي متوسط
سالانه بين 5/11
و 5/17 درجه
سانتيگراد
متغير است.
منابع
زيستي
پوشش گياهي:
پوشش گياهي
پارك ملي
گلستان به
طور عمده از
رويشهاي
هيركاني و
ايرانو-
توراني و
اكوتون (حد
فاصل) آنها
تشكيل يافته
است. هر ناحيه
رويشي، از
گسترههاي
مهم پوشش
گياهي ايران
محسوب ميشود.
در بخش غربي
پارك كه
ميزان
بارندگي
بيشتر بوده و
داراي آب و
هواي مرطوب و
معتدل است،
جنگلهاي
مناطق نيمه
مرتفع و
مرتفع
هيركاني شكل
گرفتهآند،
در حالي كه در
شرقيترين
بخش پارك،
نواحي استپي
خشك با
بارندگي كم،
در برگيرنده
جوامع گياهي
تشكيل دهنده
خاص اين
منطقه يعني
از نوع عناصر
ايرانو-
توراني است.
مهمترين
گونههاي
جوامع جنگلي
پارك
عبارتند از
ممرز، بلند
مازو، پلت،
افرا،
نمدار،
آزاد، توسكا،
بارانك، ال،
انواع وليك،
شيردار،
داغداغان،
ملچ و ...
حيات وحش
حيات وحش
پارك ملي
گلستان شامل
انواع
پستانداران،
پرندگان،
خزندگان،
دوزيستان و
آبزيان ميباشد.
وجود 69 گونه
پستاندار و 149
گونه پرنده و 8
گونه ماهي و
تعداد
متنوعي از
خزندگان و
دوزيستان،
موجب غناي
پارك شدهاند.
همچنين
حشرات متنوع
پارك بسيار
ارزشمند
بوده كه نياز
به شناسايي و
بررسي بيشتر
دارد.
از ميان
انواع مختلف
پستانداران
پارك ميتوان،
به مهمترين
آنها شوكا،
مرال، قوچ و
ميش، كل و بز،
آهو، پلنگ،
خرس، گرگ،
روباه، گربه
جنگلي، سمور
و خوك وحشي
اشاره داشت و
در بين
پرندگان،
قرقاول، كبك،
انواع
پرندگان
شكاري،
انواع عقابها
و انواع
پرندگان
شاخهنشين
را مشاهده
كرد.
در تحقيقات
انجام شده در
يكي از رودخانههاي
پارك «مادر سو»
(دوغ)، گونههايي
از ماهيان از
قبيل كولي،
سياه ماهي ،
سس ماهي،
عروس ماهي،
قزلآلا،
رنگين كمان،
سگ ماهي
جويباري (لوچ)
شناسايي شدهاند.
قابليت
منطقه
پارك ملي
گلستان با
برخورداري
از مناظر
بديع و زيبا،
حيات وحش
متنوع و
رويشگاههاي
مختلف گياهي،
از نظر تفرج
متمركز و
گسترده
داراي
قابليتهاي
فراواني
بوده و
جذابيتهاي
طبيعي و
متنوع آن
براي جلب
انواع
توريست از
كميت و كيفيت
بالايي
برخوردار
است. تعداد
مراكز
توريستي
پارك به گونهاي
است كه انواع
علاقهمندان
به طبيعت را
ميتواند به
سمت خود جلب
كند.
برخي از مسيرهاي
جالب و
اكوتوريستي
پارك ملي
گلستان شامل
ارتفاعات
ديور كجي،
ديوارههاي
صخرهاي
قرقون براي
كوهنوردان
بسيار
ارزشمنده
بوده و
مسيرهاي
آلمه، شارلق
و تنگه گل، به
سولگرد براي
پيادهروي
گروهي و گردشهاي
علمي و
آموزشي قابل
توجه است.
آبشار زيباي
پارك و بخشهاي
جنگلي آن، از
جمله جنگلهاي
افرالي،
گلستان،
مزارلي، آليدالي،
زاو، جمشيد
آباد، آدم
چغران، آقسو
، ييلاق،
آلوباغ و
تنگهگل،
براي علاقهمندان
به مشاهده
حياتوحش و
طبيعت زيباي
اين مناطق
بسيار جذاب
است.
هماكنون
مراكز
تفريحي براي
استفاده
علاقهمندان
در نظر گرفته
شده و
امكاناتي در
آن مستقر شده
است، از جمله
اين مراكز ميتوان
به تفرجگاههاي
گلشن،
گلستان،
آبشار و
همچنين
مجتمع
كمپينگ
گلزار اشاره
كرد.
موزه حيات
وحش «ميرزابايلو»
در ضلع شرقي
پارك نيز
بازديدكنندگان
را با انواع
حيات وحش
پارك و كشور
آشنا ميسازد.
يك مركز تجمع
بازديدكنندگان
با بخشهاي
مختلف از
قبيل سالن
آمفيتئاتر
و موزه تاريخ
طبيعي و
اداري در
ابتداي غربي
پارك در دست
ساخت است كه
بهزودي
مورد
استفاده و
بهرهبرداري
عموم قرار
خواهد گرفت.
علاوه بر
كانونهاي
تفريحي
برشمرده
شده، تعدادي
مهمانسرا
در قسمتهاي
مختلف پارك
ساخته شده كه
مورد
استفاده
بازديدكنندگان
و محققين
قرار ميگيرد.
راههاي
دسترسي
اين پارك
داراي دو
ورودي غربي و
شرقي است،
ورودي غربي
از طريق
گرگان، آزادشهر،
مينودشت و
گاليكش
دسترسي به
پارك را
امكانپذير
ميكند.
ورودي شرقي
از مشهد،
بجنورد،
آشخانه به
ابتداي شرق
پارك ميسر
است. ساير راههاي
ارتباطي به
پارك كه اغلب
فرعي است. به
صورت شوسه و
خاكي بوده و
از بخشهاي
شمالي و
جنوبي به
پارك وارد ميشوند.
مهمترين
كوهها
مهمترين
كوههاي
پارك ملي
گلستان اغلب
در بخشهاي
جنگلي قرار
گرفته و
ارتفاعات
آنها را، بهجز
نقاط صخرهاي،
گونههاي
معرف جنگلهاي
هيركاني ميپوشاند.
از مهمترين
اين كوهها
ميتوان
ارتفاعات
قرقون، تنگه
گل، شاخا،
گلستان،
پودنعلي و
يكه قد را
اشاره داشت.
در ناحيه
مركزي و شمال
شرقي، پوشش
گياهي بيشتر
به صورت درخت
زارهاي
پراكنده و
علفزار و
جنگلهاي
پراكنده ارس
است. مشخصترين
ارتفاعات آن
آلمه،
ارتفاعات
قره قاشلي،
ارتفاعات
ديوركجي و
صوفي قورچي
ميباشد.
ناحيه ديگر
كه بدون پوشش
درختي بوده،
پراكندگي
بسيار كوچكي
در جنوب شرقي
پارك ملي
گلستان دارد
و از طرف جنوب
به دشت ميرزابايلو
ختم ميشود.
اين ناحيه
رشتهكوههاي
سرخ را كه به
كوههاي
آلمه وگردنه
ياختي كلان
متصل است، دربر
ميگيرد.
مهمترين
درهها
پارك ملي
گلستان
داراي درههاي
متعددي است
كه ذكر تمامي
آنها مقدور
نبوده و تنها
به چند دره
مشهور اكتفا
ميشود: دره
آلمه، دره آق
سو، دره
آبشار، دره
آلي دالي،
دره آدنسد،
دره
جمشيدآباد،
دره قرقون،
دره قز قلعه،
دره آلو باغ،
دره دگر
مانلي، دره
خشك و دره
نكارمندي.
منابع آبي
منابع آبي
پارك متعدد
بوده و شامل
رودخانهها،
چشمهها و يك
رشته قنات
بوده كه به
مهمترين آنها
اشاره ميشود.
رودخانه
مادرسو(دوغ)،
رودخانه زاو،
رودخانه
قرتو و چشمههاي
گلشن،
گلستان،
جانو،
سردار، خان
دوشان،
افرالي، لته
خداقلي، آقسو،
سولكلي،
كركولي،
نكارمندي،
قزقلعه،
شاخا، بيبيضم،
مرغزار،
شارلق و... از
جمله آنها
محسوب ميشود.
گفتني است كه
وجود آبشار
پارك و چشمههايي
كه در مراكز
تفرجي واقع
شدهاند،
جلوه خاصي به
اين منطقه
بخشيده و محل
تجمع توريست
است. از طرفي
قنات ميرزابايلو
نه تنها
تامينكننده
نياز حيات
وحش بوده،
بلكه از اين
منبع براي
موزه حيات
وحش و فضاي
سبز محيط آن
استفاده ميشود،
گفتني است
بسياري از
چشمههاي
پارك در واقع
سرچشمه
رودخانه مهم
گرگانرود
را تشكيل ميدهند.
پارك ملي
گلستان از
جمله مناطقي
در كشور است
كه در طول سال
به خصوص فصلهاي
بهار و
تابستان،
پذيراي
مسافران
زيادي از
اقصي نقاط
كشور ميباشد.
اگر تاكنون
به اين منطقه
نرفتيد،
طوري برنامهريزي
كنيد كه
حداقل عيد
امسال آنجا
باشيد.